Odstąpienie od umowy nie chroni przed PCC – kolejna niekorzystna wykładnia fiskusa

Podatek PCC a odstąpienie od umowy – kolejna niekorzystana interpretacja dla podatników

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (0111-KDIB2-3.4014.662.2024.2.ASZ) z marca 2025 r., dotycząca umowy sprzedaży kampera, to kolejny sygnał, że organy podatkowe trzymają się linii interpretacyjnej, zgodnie z którą podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) należy się niezależnie od tego, czy umowa została ostatecznie wykonana, czy też nie.

Stan faktyczny – zakup kampera i odstąpienie od umowy

Sprawa dotyczy podatnika, który zawarł umowę sprzedaży kampera w 2024 r., ale wkrótce potem – z uwagi na wady ukryte pojazdu potwierdzone ekspertyzami rzeczoznawców – skorzystał z prawa rękojm (art. 560 Kodeksu cywilnego) i odstąpił od umowy. Kamper nie został na niego zarejestrowany, a pojazd został zwrócony sprzedającemu. Na podstawie ustnych informacji z urzędu skarbowego i infolinii Krajowej Informacji Skarbowej podatnik uznał, że nie jest zobowiązany do zapłaty podatku PCC.

Stanowisko KIS – obowiązek podatkowy powstaje w chwili zawarcia umowy

Organ podatkowy nie miał wątpliwości – mimo że nabywca skutecznie odstąpił od umowy, obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych powstał w momencie zawarcia umowy sprzedaży. Kluczowe jest tutaj literalne brzmienie przepisów ustawy o PCC – obowiązek podatkowy nie jest uzależniony od wykonania umowy, lecz od samego jej zawarcia.

W świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 4 pkt 1 ustawy o PCC, podatek ten obciąża kupującego już z chwilą zawarcia umowy sprzedaży – niezależnie od późniejszego odstąpienia na podstawie art. 560 Kodeksu cywilnego. Co więcej, jak podkreślono w interpretacji, nawet skuteczne odstąpienie od umowy (z mocą wsteczną) nie uchyla powstałego wcześniej obowiązku podatkowego.

Nie ma transakcji, jest podatek – surowa logika podatku PCC

Dla praktyki doradczej i dla samych podatników jest to jednoznaczna i niestety niekorzystna wykładnia: jeżeli zawarłeś umowę sprzedaży, musisz zapłacić PCC – nawet jeśli później umowa zostanie unieważniona, rozwiązana czy odstąpiona.

To podejście może wydawać się niesprawiedliwe, zwłaszcza w sytuacjach, gdy transakcja nie dojdzie do skutku lub zostaje formalnie „odwrócona”. Jednak organy podatkowe pozostają konsekwentne: liczy się sam moment zawarcia umowy cywilnoprawnej – nie jej dalszy los.

Zwrot PCC – kiedy jest możliwy?

Choć generalna zasada głosi, że obowiązek podatkowy powstaje w momencie zawarcia umowy i nie jest uchylany przez jej późniejsze niewykonanie czy unieważnienie, ustawa o PCC w art. 11 ust. 1 przewiduje zamknięty katalog przypadków, w których możliwy jest zwrot podatku.

Samo odstąpienie od umowy po jej wykonaniu, nawet częściowym, nie daje podstaw do ubiegania się o zwrot PCC.

Wnioski dla podatników i praktyków

• Zawarcie umowy sprzedaży to moment, który generuje obowiązek podatkowy w PCC – bez względu na jej dalsze wykonanie.

• Odstąpienie od umowy, nawet skuteczne i udokumentowane, nie zwalnia z obowiązku zapłaty podatku.

• PCC nie podlega zwrotowi, jeżeli zawarta czynność cywilnoprawna doszła do skutku, nawet tymczasowo.

• Uzyskanie ustnych informacji z urzędu skarbowego czy infolinii KIS nie chroni podatnika – decyduje treść przepisów i ich interpretacja.

Podsumowanie

Ta interpretacja to nie pierwszy i zapewne nie ostatni przypadek potwierdzający, że system PCC nie przewiduje zwrotu podatku w sytuacji odstąpienia od umowy sprzedaży. Podatnicy muszą być świadomi, że nawet krótkotrwałe obowiązywanie umowy sprzedaży może generować nieodwracalne skutki podatkowe.

Warto zatem każdorazowo rozważyć potencjalne ryzyka przed podpisaniem umowy – zwłaszcza w przypadku transakcji o znacznej wartości, takich jak zakup pojazdu, nieruchomości czy udziałów.

W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z doradcą podatkowym – nie tylko przed zawarciem umowy, ale także przy planowaniu jej rozwiązania lub odstąpienia.

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub chcesz omówić konkretny przypadek, zapraszamy do kontaktu.

---

Potrzebujesz pomocy? Zgłoś się do biura rachunkowego!

Nie wiesz, od czego zacząć? A może boisz się, że coś pominiesz?

Zespół TwentyTwenty Accounting z przyjemnością zajmie się Twoim rozliczeniem PIT– szybko, bezstresowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Skontaktuj się z nami, a zajmiemy się resztą!
https://twentytwenty.pl/kontakt/